Nguyên nhân xe nâng người bị mất lái & Cách sửa chữa

Xe nâng người bị mất lái là một trong những sự cố nguy hiểm có thể xảy ra trong quá trình vận hành, ảnh hưởng đến an toàn và tiến độ thi công. Xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn xử lý nhanh, hạn chế hư hỏng và giảm thời gian dừng máy. Bài viết dưới đây, Mê Kông Việt Nam sẽ hướng dẫn cách nhận biết, kiểm tra và khắc phục tình trạng này hiệu quả.

Nguyên nhân xe nâng người bị mất lái & cách sửa chữa

Xe nâng người bị mất lái là gì? Vì sao đây là sự cố cực kỳ nguy hiểm?

Xe nâng người bị mất lái là tình trạng hệ thống lái không phản hồi hoặc phản hồi sai với thao tác điều khiển, khiến thiết bị không chuyển hướng, phản hồi chậm hoặc di chuyển lệch quỹ đạo, gây mất an toàn khi vận hành.  Đây là sự cố cực kỳ nguy hiểm có thể gây lật xe hoặc va chạm, đặc biệt khi đang làm việc trên cao:

• Rủi ro va chạm trên cao: Xe có thể lao vào đường ống cứu hỏa, máng cáp, hoặc hệ thống giàn không gian nhà xưởng gây đổ sập kết cấu.
• Nguy cơ lật đổ thiết bị: Khi xe di chuyển lệch hướng vào các vùng sụt lún, mép sàn hoặc địa hình gồ ghề mà thợ lái không thể điều hướng ngược lại, mô-men lật sẽ kéo đổ toàn bộ xe.
• Tê liệt tiến độ diện rộng: Xe mất lái nằm chắn ngay lối đi nội bộ sẽ làm ngưng trệ hoạt động trung chuyển vật tư của các nhà thầu khác.

Xe nâng người bị mất lái là sự cố cực kỳ nguy hiểm

10 nguyên nhân phổ biến khiến xe nâng người bị mất lái

Hệ thống lái của xe nâng người là sự kết hợp giữa hệ thống thủy lực, cơ cấu cơ khí và bộ điều khiển điện - điện tử. Chỉ cần một bộ phận trong các hệ thống này gặp sự cố cũng có thể khiến xe nâng người bị mất lái.

Thiếu dầu thủy lực hoặc dầu bị bẩn

Dầu thủy lực là dung môi truyền tải áp lực để đẩy ty ben lái. Khi mức dầu trong bình chứa tụt qua ngưỡng tối thiểu, hệ thống sẽ bị hụt áp. Đồng thời, nếu dầu dùng lâu ngày không thay bị nhiễm cặn bẩn, mạt sắt, chúng sẽ cào xước lòng xi lanh và làm giảm hiệu năng trợ lực. 

Dầu thủy lực là dung môi truyền tải áp lực để đẩy ty ben lái

Bơm thủy lực yếu hoặc hỏng

Bơm thủy lực có nhiệm vụ tạo ra dòng lưu chất áp suất cao. Nếu các bánh răng hoặc piston bên trong bơm bị mài mòn sau nhiều năm vận hành, bơm không thể sinh đủ áp lực cung cấp cho cơ cấu lái, khiến tay trang trở nên đơ cứng.

Orbitrol (van lái) bị mòn

Van Orbitrol (bốt lái) điều tiết lượng dầu thủy lực chạy về hai đầu xi lanh lái theo góc xoay của vô lăng. Các chi tiết bên trong van có thể bị mòn hoặc gioăng làm kín bị lão hóa, khiến dầu bị rò rỉ nội bộ, áp suất giảm và hệ thống lái hoạt động không chính xác hoặc mất phản hồi. 

Xi lanh lái bị rò rỉ

Phốt cao su chặn dầu ở đầu cần xi lanh lái phải chịu lực ép liên tục. Khi phốt này bị rách hoặc lòng xi lanh bị biến dạng do va đập, áp suất dầu thủy lực sẽ bị thất thoát ra ngoài môi trường, làm giảm lực truyền cơ học tới các bánh xe dẫn hướng.

Xi lanh lái bị rò rỉ làm giảm lực truyền cơ học tới bánh xe dẫn hướng

Van điện từ điều khiển lái bị kẹt

Đối với các dòng cầu nâng người tự hành đời mới, việc điều hướng được kích hoạt thông qua các van điện từ. Nếu cuộn coil của van bị cháy hoặc lõi van bị kẹt do cặn dầu, đường dẫn dầu thủy lực đến cơ cấu bẻ lái sẽ bị khóa hoàn toàn, dẫn đến tình trạng xe nâng người bị mất lái.

Đường ống thủy lực bị tắc hoặc xì dầu

Hệ thống đường ống kẽm hoặc ống cao su bố thép dẫn dầu chạy dọc khung gầm có thể bị vặn xoắn, bám cặn gây tắc nghẽn hoặc bị nứt vỡ, xì dầu dưới áp lực ép lớn, làm gián đoạn dòng năng lượng trợ lực lái.

Motor lái hỏng (đối với xe điện)

Trên các dòng xe nâng người chạy điện công nghệ mới, hệ thống lái thủy lực truyền thống được thay thế bằng motor điện servo độc lập. Nếu motor này bị cháy cuộn dây, chập mạch do nước xâm nhập, chức năng bẻ hướng sẽ lập tức bị tê liệt.

Lỗi ECU hoặc bộ điều khiển

Hộp đen điều khiển trung tâm (ECU/ECM) là cơ quan đầu não tiếp nhận tín hiệu từ tay điều khiển và ra lệnh cho cơ cấu chấp hành. Khi bo mạch ECU gặp sự cố chập mạch, lỗi chương trình xung điện hoặc lỏng giắc cắm do xe rung lắc mạnh, thiết bị sẽ phát sinh hiện tượng mất lái đột ngột.

Khi bo mạch ECU bị lỗi, thiết bị sẽ phát sinh hiện tượng mất lái

Cảm biến góc lái hoạt động sai

Cảm biến góc lái có nhiệm vụ đo đạc số liệu độ mở của bánh xe để phản hồi về bộ xử lý trung tâm. Nếu linh kiện này bị lệch tâm, bám bụi bẩn hoặc hư hỏng, nó sẽ gửi sai dữ liệu, khiến bộ điều khiển ngắt mạch di chuyển để bảo vệ thiết bị.

Thiếu bảo dưỡng định kỳ

Việc bỏ qua lịch bảo dưỡng định kỳ sẽ đẩy nhanh quá trình xuống cấp của các chi tiết cơ học. Các rotuyn lái, khớp nối cổ ngỗng, bạc đạn hệ thống lái lâu ngày không được bơm mỡ bôi trơn sẽ bị rỉ sét, tạo độ rơ lớn khiến vô lăng bị lỏng lẻo, mất đi độ chuẩn xác khi định hướng.

Dấu hiệu nhận biết xe nâng người sắp bị mất lái

Người vận hành có thể nhận biết tình trạng xe nâng người bị mất lái thông qua các dấu hiệu sau:

• Vô lăng nặng bất thường: Người điều khiển phải dùng lực rất lớn mới có thể xoay được vô lăng hoặc gạt tay trang bẻ hướng.
• Đánh lái có tiếng kêu lạ: Xuất hiện các âm thanh rít tai, lục cục phát ra từ hệ thống khung gầm phía trước hoặc tiếng rên rỉ từ bơm thủy lực khi vào cua.
• Xe phản hồi chậm: Sau khi thực hiện lệnh rẽ từ 2 - 3 giây, bánh xe dẫn hướng mới bắt đầu chuyển dịch một cách chậm chạp.
• Tay điều khiển lái hoạt động không ổn định: Tay điều khiển có hiện tượng lỏng lẻo, mất độ trả về tâm tự động hoặc phản hồi chập chờn lúc được lúc mất.
• Đèn cảnh báo hệ thống thủy lực hoặc lỗi điều khiển sáng: Màn hình LED trung tâm liên tục nhấp nháy hiển thị các mã lỗi hệ thống điều khiển hoặc đèn báo áp suất dầu thủy lực báo đỏ.

Tay điều khiển lái hoạt động không ổn định

Quy trình kiểm tra khi xe nâng người bị mất lái

Khi xe nâng người bị mất lái, người vận hành cần dừng thiết bị và kiểm tra theo quy trình dưới đây để đảm bảo an toàn,và xác định nguyên nhân nhanh hơn:

Bước 1. Dừng xe ở vị trí an toàn

Ngay khi phát hiện xe phản hồi lái bất thường, bạn hãy dừng di chuyển và nhấn nút dừng khẩn cấp (Emergency Stop) nếu cần. Không tiếp tục vận hành hoặc cố đánh lái vì có thể khiến sự cố nghiêm trọng hơn.

Dừng xe và nhấn nút dừng khẩn cấp nếu cần thiết

Bước 2. Hạ sàn nâng xuống hoàn toàn

Bạn cần sử dụng hệ thống hạ khẩn cấp bằng cơ (van xả phụ dưới mặt đất) để đưa sàn thao tác và công nhân từ trên cao xuống cốt nền an toàn trước khi tiến hành rà soát kỹ thuật.

Bước 3. Kiểm tra mức dầu thủy lực

Bạn hãy mở khoang động cơ, quan sát thước đo dung tích bình dầu thủy lực xem có bị hao hụt dưới vạch tiêu chuẩn hay không.

Bước 4. Kiểm tra rò rỉ dầu

Rò rỉ dầu là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến xe nâng người bị mất lái.

Bạn cần rà soát dọc theo các đường ống dẫn dầu, các khớp nối rotuyn và đầu xi lanh lái xem có vết dầu loang xì hoặc vệt dầu chảy trên mặt sàn công trường không.

Kiểm tra rò rỉ dầu

Bước 5. Kiểm tra cầu chì và nguồn điện

Bạn mở hộp điện kỹ thuật, kiểm tra các cụm cầu chì bảo vệ mạch lái xem có bị đứt hoặc các giắc cắm tín hiệu nối với ECU có bị lỏng lẻo không.

Bước 6. Kiểm tra lỗi hiển thị trên màn hình

Bạn bật khóa điện, ghi lại chính xác ký hiệu mã lỗi hiển thị trên màn hình LED để hỗ trợ quá trình chẩn đoán, giúp kỹ thuật viên xác định nguyên nhân nhanh và chính xác hơn.

Ghi lại ký hiệu mã lỗi hiển thị trên màn hình LED

Bước 7. Liên hệ kỹ thuật nếu chưa xác định được nguyên nhân

Nếu đã kiểm tra các hạng mục trên nhưng vẫn chưa xác định được nguyên nhân, không nên tự ý tháo rời van thủy lực, ECU hoặc các bộ phận điều khiển. Bạn hãy liên hệ ngay đơn vị cho thuê hoặc đội ngũ kỹ thuật để được kiểm tra và xử lý đúng quy trình.

Cách sửa chữa lỗi xe nâng người bị mất lái

Mỗi nguyên nhân khiến cho xe nâng người bị mất lái sẽ có phương án khắc phục khác nhau. Dưới đây là các cách sửa chữa phổ biến:

Xử lý lỗi thiếu dầu hoặc dầu thủy lực bị bẩn

Nếu hệ thống thiếu dầu, cần bổ sung đúng chủng loại dầu thủy lực theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Trường hợp dầu đã đổi màu, lẫn cặn bẩn hoặc mạt kim loại, bạn nên thay dầu mới kết hợp vệ sinh bình chứa và đường ống để đảm bảo áp suất làm việc ổn định. 

Thay dầu mới để đảm bảo áp suất làm việc ổn định

Thay thế hoặc sửa chữa bơm, Orbitrol và xi lanh lái

Đối với bơm thủy lực bị mòn, Orbitrol hư hỏng hoặc xi lanh lái bị rò rỉ, giải pháp là sửa chữa hoặc thay thế các bộ phận bị lỗi. Sau khi hoàn thành, hệ thống cần được xả khí và cân chỉnh áp suất để đảm bảo xe đánh lái chính xác.

Sửa chữa hệ thống điện và bộ điều khiển

Đối với xe nâng người chạy điện, các lỗi liên quan đến motor lái, ECU hoặc cảm biến góc lái cần được xử lý bằng thiết bị chẩn đoán chuyên dụng. Tùy từng trường hợp, kỹ thuật viên sẽ hiệu chỉnh, cập nhật phần mềm hoặc thay thế linh kiện để khôi phục khả năng điều khiển của xe.

Khắc phục van điện từ và đường ống thủy lực

Van điện từ bị kẹt có thể được vệ sinh hoặc thay mới nếu cuộn coil đã hỏng. Trường hợp đường ống thủy lực bị nứt, rò rỉ hoặc tắc nghẽn, cần thay ống, siết lại các đầu nối và kiểm tra áp suất hệ thống trước khi đưa xe trở lại vận hành.

Xe nâng người bị mất lái là sự cố cần được xử lý kịp thời để đảm bảo an toàn cho người vận hành và hạn chế gián đoạn thi công. Nếu cần tư vấn, kiểm tra hoặc sửa chữa hệ thống lái xe nâng người, hãy liên hệ Mê Kông Việt Nam qua số hotline 0906.779.855 để được đội ngũ kỹ thuật hỗ trợ nhanh chóng, giúp thiết bị sớm vận hành ổn định và an toàn.